https://ijeap.cmu.ac.ir/ Iranian Journal of English for Academic Purposes fa daily 1 Thu, 12 Feb 2026 00:00:00 +0330 Thu, 12 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240521.html اگرچه توسعه واژگان، یادگیری خودتنظیمی و مشارکت فراگیران از ابعاد حیاتی آموزش مؤثر زبان انگلیسی به عنوان یک زبان خارجی محسوب می‌شوند، اما آموزش مرسوم در کلاس‌های درس ایران غالباً فاقد ابزارهای لازم برای ایجاد توسعه عمیق و پایدار در این حوزه‌ها است. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر بازی‌سازی کامپیوتری بر توسعه واژگان، یادگیری خودتنظیمی و مشارکت یادگیرنده در میان دانش‌آموزان ایرانی زبان انگلیسی پرداخته است. بدین منظور، ۱۵۰ شرکت‌کننده در رده سنی ۱۴ تا ۲۰ سال، از میان یک جامعه اولیه ۲۰۰ نفری و بر اساس آزمون تعیین سطح سریع آکسفورد انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده جهت گردآوری داده‌ها شامل آزمون واژگان طراحی‌شده توسط معلم و پرسشنامه اصلاح‌شده‌ی خودتنظیمی و پرسشنامه اصلاح‌شده‌ی مشارکت بودند. بر پایه نمرات حاصل از آزمون تعیین سطح، شرکت‌کنندگان به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. گروه‌ آزمایش مداخله بازی‌سازی شده را دریافت کرد که شامل امتیازها، نشان‌ها، جدول‌های رتبه‌بندی و تکالیف یا فعالیت‌های تعاملی  بود، در حالی که گروه کنترل تحت آموزش مرسوم قرار گرفت. یافته‌ها حاکی از بهبود قابل‌توجه در نمرات واژگان (Cohen's d=-0.740) و مشارکت تحصیلی (Cohen's d=-1.437) در گروه آزمایش بود. با این حال، تحلیل‌های آماری نشان داد که نمرات یادگیری خودتنظیمی فراگیران در هر دو شرایط آموزشی در سطح مشابهی باقی مانده است و تفاوت معناداری بین دو گروه مشاهده نشد. دستاوردهای این پژوهش کاربردهایی برای مدرسان زبان انگلیسی، به‌ ویژه کسانی که در پی تدریس واژگان و ایجاد محیط های تدریس تعامل-محور هستند، دارد. علاوه بر این، برای طراحان آموزشی و سیاست‌گذارانی که به دنبال مدرن‌سازی آموزش زبان و ارتقای انگیزه و استقلال فراگیران از طریق محیط‌های بازی‌وار هستند، کاربردهای ارزشمندی خواهد داشت. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240525.html این پژوهش از تحلیل گفتمان انتقادی  (فِرکلاف، ۲۰۰۳)، با تلفیقی از روشهای تحقیق کمی و کیفی، برای بررسی ۱۳۰۸ جمله از مجموعه‌ی پویا­نمایی دختر کفشدوزکی در حل مسائل و مواجهه با مشکلات استفاده می‌کند. یافته‌ها حاکی از یک گفتمان اقتدارگرای فراگیر است که با بسامد بالای جملات امری (۵۸.۵٪)، وجهیت‌های قطعیت (۲۴.۵٪) و زبان مطلق‌گرا (۴۲.۵٪) مشخص می‌شود. در مقابل، کمبودی چشمگیر در نشانگرهای مشارکتی (کمتر از ۱٪ جملات شرطی) مشاهده می‌گردد. اگرچه این ساختارهای تکرارشونده با نظریه‌ی «سیلان ورودی» (الیس، ۲۰۱۵) در یادگیری زبان دوم همسو هستند، اما همزمان الگویی از یک گفتمان ضدتربیتی و واپس­گرا را ارائه می‌دهند که غریزه و راه‌حل‌گرایی جادویی را به جای تأمل و مشورت ترویج می‌دهد. این گفتمان، شکاف سلسله‌مراتبی عمیقی را عادی‌سازی کرده و زبان‌آموزان را به پذیرش بی‌چون‌وچرای مرجعیت قدرت عادت می‌دهد و بدین‌ترتیب ذهنیتی ضد تأملی، تقلیل‌گرا و غیرانتقادی را پرورش می‌دهد. برای مواجهه با این پارادوکس، چارچوب آموزشی انتقادی‌ای پیشنهاد می‌شود که آموزش زبان تکلیف ­بنیاد و سواد رسانه‌ای انتقادی (کلنر و شِر، ۲۰۱۹) را تلفیق می‌کند. این رویکرد پیشنهادی، محدودیت‌های سریال را به فرصت‌های آموزشی تبدیل می‌کند و به مربیان امکان می‌دهد تا ضمن بهره­گیری از ورودی زبانی ارزشمند این مجموعه پویا­نمایی، بار ایدئولوژیک آن را کاهش داده و مهارت‌های حل مسئله‌ی انتقادی و مشارکتی زبان‌آموزان را توسعه دهند. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240616.html مطالعات اخیردر حوزه رویکردهای مبتنی بر تکلیف بررسی کرده اند که چگونه تفاوت در الزامات تکلیف بر ویژگی های زبانی مانند روانی ، دقت، و پیچیدگی نحوی یا واژگانی تاثیر می گذارد (جانسون، 2017). با این حال، پژوهش های مربوط به پیچیدگی تکلیف و ویژگی های گفتمانی توجه اندکی را به خود اختصاص داده اند. در پاسخ به این خلا پژوهشی، مطالعه حاضر بررسی کرد که زبان آموزان ایرانی زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی چگونه از ویژگی های گفتمانی در تکالیفی با سطوح مختلف پیچیدگی استفاده می کنند. افزون بر این، این پژوهش تاثیر خود تنظیمی راهبردی در نگارش، سطح کلی مهارت زبانی، و اعتماد به نفس نویسندگان را بر عملکرد نگارش دانشگاهی دانشجویان مورد بررسی قرار داد. بدین منظور، 108 نویسنده سطح متوسط در آزمون مهارت زبان انگلیسی (PET)  و تکالیف نوشتاری با درجات متفاوتی از دشواری شرکت کردند. همچنین، آنها پرسشنامه های راهبردهای خودتنظیمی در نگارش و خودکارآمدی را تکمیل کردند. برای بررسی چگونگی تاثیرسطوح مختلف پیچیدگی تکلیف بر عملکرد نویسندگان زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی در انسجام، پیوستگی و الگوهای سازمان دهی متن، و نیز نقش عوامل مرتبط با زبان آموز (مهارت زبانی، راهبردهای خودتنظیمی در نگارش، و خودکارآمدی)، مجموعه ای از شاخص ها و معیارهای تحلیلی به کار گرفته شد. یافته ها نشان داد که افزایش الزامات تکلیف به بهبود عملکرد دانشجویان در جنبه های گفتمانی نگارش منجر شده است. علاوه بر این، متغیرهای مرتبط با زبان آموز قدرت پیش بینی معناداری برای عملکرد نگارش دانشگاهی نشان دادند، به گونه ای که 31 درصد از واریانس عملکرد در تکالیف با پیچیدگی پایین،  58 درصد در تکالیف با پیچیدگی متوسط، و 64 درصد در تکالیف با پیچیدگی بالا را تبیین کردند. نتایج پژوهش پیامد های آموزشی و ارزشیابی مهمی را برجسته می سازد و بر ضرورت ارائه حمایت آموزشی تدریجی و ارزشیابی حساس به نوع تکلیف و سطح  تکلیف در نگارش دانشگاهی تاکید می کند. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240717.html گویشوران بومی در تعاملات گفتاری خود از مجموعه‌ای از پاسخ‌های بسیار کوتاهِ کلامی یا غیرکلامی برای نشان دادن توجه، درک، و مشارکت در مکالمه استفاده می‌کنند. این پاسخ‌ها که با عنوان «بک‌چَنِلینگ» شناخته می‌شوند، در مکالمات زبان‌آموزانِ انگلیسی به‌عنوان زبان خارجی (EFL) به‌طرز چشمگیری غایب‌اند، با آنکه برای حفظ انسجام مکالمه و ایجاد رابطهٔ تعاملی نقشی اساسی دارند. زبان‌آموزان EFL که به چنین ابزارهای تعاملی مجهز نیستند، عمدتاً تمرکز خود را بر نوبت‌گیری و انتقال پیام می‌گذارند و کمتر به رفتار شنونده توجه می‌کنند. این مطالعه به بررسی میزان آگاهی زبان‌آموزان ایرانیِ EFL از بک‌چَنِلینگ و نیز گسترهٔ به‌کارگیری این نشانه‌ها در مکالمهٔ انگلیسی می‌پردازد. بیست‌وهفت دانشجوی کارشناسی رشتهٔ زبان انگلیسی در دو گفت‌وگوی همتای ضبط‌شده شرکت کردند که این دو گفت‌وگو با یک تکلیف افزایش‌آگاهی (CR) متمرکز بر بک‌چَنِلینگ از یکدیگر جدا شده بودند. تحلیل مکالمهٔ انجام‌شده بر داده‌های گردآوری‌شده نشان داد که زبان‌آموزان در گفت‌وگوهای پس از تکلیف افزایش‌آگاهی، به‌گونه‌ای بارز، از ابزارهای بک‌چَنِلینگ با بسامد بیشتری استفاده کردند. یافته‌ها نشان می‌دهد که بیشترِ زبان‌آموزان—حتی زبان‌آموزان بسیار پیشرفته—از ویژگی‌های تعاملی‌ای که در مکالمات گویشوران بومی حضور دارد آگاهی کافی ندارند، و این‌که مداخلهٔ آموزشی در قالب تدریس صریح و ارائهٔ الگوهای معتبرِ بک‌چَنِلینگ برای ارتقای توانش تعاملی و کاربردشناختی آنان ضرورت دارد. در پایان، دلالت‌های آموزشی مرتبط با فعالیت‌های کلاسیِ ارتباطی مطرح می‌شود که می‌توانند به ترویج شنونده‌بودنِ فعال و مشارکت طبیعی‌تر در مکالمه کمک کنند. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240797.html با توجه به نقش بسیار مهم هوش زبان‌آموزان در یادگیری زبان، این مطالعه در یک محیط آموزش زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی در کشور عراق با هدف بررسی رابطه بین هوش‌های چندگانه فراگیران عراقی و مهارت‌های گفتاری و خوانداری و چگونگی تأثیر جنسیت بر این رابطه طراحی و اجرا شد. شرکت‌کنندگان ۱۰۰ فراگیر زبان خارجی در پایه‌های پنجم و ششم دو دبیرستان در عراق بودند. این مطالعه از طرح همبستگی استفاده کرده و از پرسشنامه هوش‌های چندگانه مکنزی و آزمون‌های گفتاری و خوانداری به عنوان ابزار جمع‌آوری داده‌ها استفاده کرد. داده‌ها با استفاده از همبستگی اسپیرمن و تحلیل Z فیشر تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان دادند که بین هوش‌های کلامی (r = 0.55, p = 0.00)، منطقی(r = 0.39, p = 0.00) ،بین فردی(r = 0.32, p = 0.00) ، طبیعی  (r = 0.28, p = 0.00)  و مهارت گفتاری و کلامی (r = 0.51, p = 0.00)، منطقی (r = 0.51, p = 0.00)، بین فردی (r = 0.34, p = 0.00)، طبیعی (r = 0.35, p = 0.00) و حرکتی (r = 0.30, p = 0.00) و مهارت خوانداری همبستگی معناداری وجود دارد، اما بین هوش‌های موسیقیایی، بصری، وجودی و درون فردی با مهارت‌های گفتاری و خوانداری رابطه معناداری وجود ندارد(r = 0.01 to 0.17; p = 0.07 to 0.88) . بعلاوه، جنسیت نقش معناداری در رابطه بین هوش‌های چندگانه زبان‌آموزان و مهارت‌های گفتاری و خوانداری آنان نداشت (z = 0.12 to 0.93; p = 0.15 to 0.90) . یافته‌ها، شواهد جدیدی را برای ادبیات تحقیق موجود در این زمینه ارائه می‌دهند. بر اساس این یافته‌ها، به مدیران آموزشی و مدرسان توصیه می‌شود که هوش‌های چندگانه زبان‌آموزان انگلیسی به عنوان زبان خارجی را در ابتدای دوره‌های آموزشی ارزیابی کنند و از روش‌های تدریس و فعالیت‌های یادگیری متناسب با ویژگی‌های هوشی خاص هر زبان‌آموز استفاده کنند تا هم انگیزه و مشارکت آنها را افزایش دهند و هم نتایج یادگیری را بهبود ببخشند. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240798.html  این مطالعه با هدف بررسی رابطه بین تخصص معلمان زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی کردی و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان آنها و چگونگی تأثیر مدرک تحصیلی، جنسیت، نوع مدرسه و تجربه تدریس معلمان بر این رابطه انجام شد. تخصص معلم به عنوان شایستگی‌های شناختی، آموزشی، زبانی و زمینه‌ای خود ادراک‌شده مفهوم‌سازی شد که از طریق پرسشنامه‌ای چندبعدی که توسط ۱۳۵ معلم دبیرستان در منطقه کردستان عراق تکمیل شده بود، اندازه‌گیری شد. داده‌های پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان برای یک نمونه فرعی از ۲۸ معلم با استفاده از نمرات آزمون استاندارد انگلیسی به دست آمد. همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه، ارتباط مثبت قوی بین تخصص معلم و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان را نشان داد، که در آن تخصص به طور قابل توجهی پیشرفت تحصیلی را فراتر از تأثیر تجربه تدریس پیش‌بینی می‌کرد. تحلیل‌های زیرگروهی نشان داد که این رابطه در بین دارندگان مدرک کارشناسی ارشد معلمان زن و معلمان مدارس دولتی قوی‌ترین بود. اگرچه معلمان مدارس خصوصی، تخصص خود-ادراکی بالاتری را گزارش کردند، اما تأثیر آن بر نتایج دانش‌آموزان در مدارس دولتی بارزتر بود. تجربه تدریس به طور قابل توجهی تخصص را پیش‌بینی کرد، اما وقتی تخصص در مدل گنجانده شد، به طور مستقل پیشرفت تحصیلی را پیش‌بینی نکرد. این یافته‌ها نشان می‌دهد که تخصص خودادراکی، فراتر از سال‌ها تجربه و مدارک رسمی، به شدت با پیشرفت تحصیلی مرتبط است. این یافته‌ها همچنین درک از تخصص معلم را در زمینه‌های کمتر مورد مطالعه مانند کردستان عراق پیش می‌برد و نیاز به سیاست‌ها و سیستم‌های توسعه حرفه‌ای را که تخصص چندبعدی را در عمل روزمره کلاس درس اولویت می‌دهند، برجسته می‌کند. https://ijeap.cmu.ac.ir/article_240805.html پیشرفت‌های فناوری یکی از تأثیرات عمده بر آموزش و یادگیری زبان در دهه‌های اخیر بوده است. محتوای تعاملی چندرسانه‌ای مبتنی بر موبایل یکی از دسته‌های این پیشرفت‌ها را تشکیل می‌دهد که به شکل برنامه‌های کاربردی تعاملی تلفن همراه درمی‌آید و زبان‌آموزان را در فعالیت های یادگیری فراتر از محیط‌های آموزشی درگیر می‌کند. این مطالعه به بررسی دقیق میزان تأثیر نرم افزار موبایل دولینگو بر یادگیری واژگان و دستور زبان زبان‌آموزان عراقی زبان انگلیسی پرداخت. علاوه بر این، تلاش شد تا دیدگاه این زبان‌آموزان در مورد این نرم افزار آموزش زبان مشخص شود. بر این اساس، محققان از رویکرد ترکیبی استفاده کردند. برای این منظور، آن ها در مرحله کمی، 50 زبان‌آموز عراقی زبان انگلیسی در سطح متوسط در یک دانشگاه را با کمک نمونه گیری در دسترس به عنوان شرکت‌کننده انتخاب کردند. علاوه بر این، محققان گروه آزمایش را در ۱۶ جلسه در دو ماه تحت آموزش مبتنی بر دولینگو قرار دادند. به طور خاص، در این گروه از زبان‌آموزان خواسته شد تا تمرین‌های واژگان و دستور زبان ارائه شده توسط این نرم‎افزار را انجام دهند و پاسخ‌های خود را با مدرس دوره و سایر زبان‌آموزان به اشتراک بگذارند. همچنین، آنها از پیش‌آزمون‌ها و پس‌آزمون‌های واژگان و دستور زبان برای تعیین اثربخشی جلسات آموزشی مبتنی بر دولینگو استفاده کردند. علاوه بر این، آنها با تعدادی از زبان‌آموزانی که تحت آموزش مربوطه قرار گرفته بودند، مصاحبه‌هایی انجام دادند تا دیدگاه‌های آنها در مورد این برنامه مشخص شود.نتایج نشان داد که آموزش مبتنی بر دولینگو به طور قابل توجهی در یادگیری واژگان و ساختارهای دستوری شرکت‌کنندگان مؤثر بوده است. علاوه بر این، زبان‌آموزان دیدگاه‌های مثبتی در مورد اثربخشی این برنامه داشتند و آن را به عنوان یک ابزار یادگیری زبان مناسب در نظر گرفتند. این مطالعه پیامدهای این نتایج برای دوره های تربیت معلم، طراحان برنامه درسی و معلم های زبان در عراق را مورد بحث قرار می‌دهد.